Poradnik ma charakter informacyjny i nie stanowi wykładni prawa.
W poradniku zawarto podstawowe informacje na temat ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. o szczególnych rozwiązaniach dla podatników uzyskujących niektóre przychody poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zainteresowani podatnicy mogą dowiedzieć się więcej na ten temat w Krajowej Informacji Podatkowej pod numerem telefonu 0801 055 055 (opłata 35 gr. brutto/min), dla sieci komórkowych 22 330 03 30 lub w swoim urzędzie skarbowym. Pełny tekst ustawy znajduje się w Dzienniku Ustaw z dnia 6 sierpnia 2008 r. Nr 143, poz. 894.
Cel ustawy
Według obowiązujących przepisów, Polacy pracujący za granicą, którzy podlegają nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce1, w zależności od tego, w którym kraju pracują, podatek należny budżetowi obliczają stosując metodę proporcjonalnego odliczenia2 lub metodę wyłączenia z progresji3. Niejednokrotnie, mimo takich samych dochodów, osoby stosujące metodę proporcjonalnego odliczenia (np. umowa z USA, do 2007 r. z Wielką Brytanią) musiały uiścić wyższy podatek niż ci, którzy stosowali drugą, korzystniejszą metodę (np. umowa z Irlandią, Niemcami, od 2006 r. ze Szwecją). W związku z tym Ministerstwo Finansów przygotowało ustawę, której celem jest zrównanie obciążenia podatkowego osób pracujących poza granicami Polski, wynikającego z różnic pomiędzy metodami unikania podwójnego opodatkowania.
1 Podleganie nieograniczonemu obowiązkowi
podatkowemu w Polsce oznacza podleganie obowiązkowi podatkowemu w
Polsce od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na
miejsce położenia żródeł przychodów.
2 Metoda proporcjonalnego odliczenia zakłada, że dochód
osiągany za granicą jest opodatkowany w Polsce, a od należnego
podatku można odliczyć podatek zapłacony za granicą. Odliczenie to
możliwe jest tylko do wysokości podatku przypadającego
proporcjonalnie na dochód uzyskany w obcym państwie.
3 Metoda wyłączenia z progresją zakłada, że w Polsce
wyłącza się z podstawy opodatkowania dochód osiągnięty za granicą.
Jego wysokość bierze się jedynie pod uwagę przy ustalaniu stawki
podatku od pozostałych dochodów podlegających opodatkowaniu w
Polsce.
Z rozwiązań na lata 2002-2007 mogą skorzystać podatnicy, którzy:
Ustawa ma zastosowanie wyłącznie do przychodów z pracy za granicą, tj.:
W latach 2002-2007 metoda proporcjonalnego
odliczenia obowiązywała w umowach z następującymi krajami:
Armenią (od 1 stycznia 2006 r.), Australią, Austrią (od 1
stycznia 2006 r.), Belgią (od 1 stycznia 2005 r.), Chile (od 1
stycznia 2004 r.), z Danią, Egiptem, Finlandią, Gruzją (od 1
stycznia 2007 r.), Holandią (od 1 stycznia 2004 r.), Iranem (od
1 stycznia 2007 r.), Islandią, Kazachstanem, Kirgistanem (od
1 stycznia 2005 r.), Koreą Południową, Macedonią, Malezją,
Mołdową, Rosją, Stanami Zjednoczonymi, Syrią (od 1 stycznie
2004 r.), Szwecją (do 1 stycznia 2006 r.), Tadżykistanem (od
1 stycznia 2005 r.), Uzbekistanem i Wielką Brytanią (do 1
stycznia 2007 r.).
Metoda proporcjonalnego odliczenia ma zastosowanie również do przychodów uzyskanych w krajach, z którymi Polska nie zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (np. Arabia Saudyjska, Libia, Afganistan, Brazylia).
Teksty wszystkich umów dostępne są na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
Uwaga na raje podatkowe!
Ustawa nie ma zastosowania do przychodów z pracy
uzyskiwanych w krajach oraz terytoriach stosujących szkodliwą
konkurencję podatkową (tzw. raje podatkowe), są to:
Księstwo Andory, Anguilla, Antigua i Barbuda, Aruba, Wspólnota
Bahamów, Królestwo Bahrajnu, Barbados, Belize, Bermudy,
Brytyjskie Wyspy Dziewicze, Wyspy Cooka, Wspólnota Dominiki,
Gibraltar, Grenada, Guernsey/Sark/Alderney, Hongkong, Jersey,
Kajmany, Republika Liberii, Księstwo Liechtensteinu, Makau,
Republika Malediwów, Wyspa Man, Republika Wysp Marshalla,
Republika Mauritiusu, Księstwo Monako, Montserrat, Republika
Nauru, Antyle Niderlandzkie, Niue, Republika Panamy, Niezależne
Państwo Samoa, Republika Seszeli, Federacja Sant Christopher i
Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent i Grenadyny, Królestwo Tonga,
Turks i Caicos, Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych, Republika
Vanuatu.
Kto może skorzystać z ustawy? - przykłady
W zależności od tego, czy podatnik rozliczył się w polskim urzędzie skarbowym, czy nie dopełnił tego obowiązku, czy ujawnił całe dochody, czy tylko ich część, ustawa za lata 2002-2007 przewiduje trzy rozwiązania:
Ważne
Podatek należny wynikający z zeznania podatkowego albo z decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego to podatek obliczony zgodnie z obowiązującymi w danym roku przepisami prawa .
Wniosek należy złożyć do naczelnika urzędu skarbowego właściwego:
Wniosek i...
Podstawowym warunkiem skorzystania z rozwiązań przyjętych w ustawie za lata 2002-2007 jest złożenie wniosku o umorzenie zaległości podatkowej oraz zwrot podatku dochodowego (PIT-AZ). W zależności od charakteru wniosku, na druku PIT-AZ należy zaznaczyć, że jest to:
...obowiązkowe załączniki
Do wniosku należy dołączyć oświadczenie na druku AZ-O złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, potwierdzające wysokość:
Do wniosku o umorzenie zaległości podatkowej należy
również dołączyć zeznanie podatkowe za rok, którego dotyczy wniosek,
chyba że podatnik złożył zeznanie podatkowe przed dniem wystąpienia
z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej.
Jeżeli w złożonym (przed dniem złożenia wniosku) zeznaniu podatkowym
za rok, którego dotyczy wniosek podatnik nie wykazał uzyskanych
przychodów z pracy za granicą, lub wykazał je w niepełnej wysokości,
do wniosku należy dołączyć korektę zeznania podatkowego za ten
rok.
Wzór wniosku i oświadczenia można pobrać tutaj
Ważne
Nie należy dołączać do wniosku dokumentów uzyskanie przychodów z pracy i zapłatę podatku za granicą - należy je jednak przechowywać do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za rok podatkowy, którego dotyczy wniosek (np. zobowiązanie podatkowe za 2002 r. wygasa z końcem 2008 r., tj. po upływie 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku za 2002 r.).
Wniosek należy złożyć w terminie:
Ważne
Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem wniosek został nadany w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożony w polskim urzędzie konsularnym.
Wniosek może złożyć:
Wniosek może być również złożony wspólnie przez małżonków, jeśli za rok podatkowy, za który składany jest wniosek złożyli w ustawowym terminie wspólne zeznanie podatkowe.
Przykłady
Ważne
OBOWIĄZEK ZŁOŻENIA I PODPISANIA OŚWIADCZENIA SPOCZYWA NA OSOBIE, KTÓRA ZŁOŻYŁA WNIOSEK.
Decyzja naczelnika urzędu skarbowego
Naczelnik urzędu skarbowego, po otrzymaniu wniosku, oświadczenia i zeznania podatkowego z prawidłowo obliczonym podatkiem (o ile podatnik nie złożył zeznania przed dniem złożenia wniosku), wyda decyzję, w której określi wysokość:
Przykład
Ważne
Terminy wydania decyzji
6 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Dla wniosków dotyczących 2002 r. - do 30 listopada 2008 r.
Zwrot podatku dochodowego
Zwrot podatku dochodowego nastąpi w ciągu miesiąca od dnia doręczenia decyzji określającej wysokość kwoty. W zależności, jaki sposób wypłaty podatnik wskazał we wniosku, zwrot nastąpi:
Gdy urząd skarbowy nie wyda decyzji w terminie
W sytuacji, gdy urząd skarbowy nie wyda decyzji określającej wysokość kwoty zwrotu podatku dochodowego w terminie:
kwota zwrotu podatku dochodowego podlega oprocentowaniu w wysokości opłaty prolongacyjnej tj. w wysokości 50% stawki odsetek za zwłokę. Oprocentowanie ustala się według stawki obowiązującej w dniu, w którym upłynął termin wypłaty kwoty zwrotu podatku dochodowego. Oprocentowanie nie przysługuje, jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji lub w zwrocie podatku dochodowego przyczynił się podatnik, lub opóĽnienie powstało z przyczyn niezależnych od naczelnika urzędu skarbowego.
Ważne
Jeżeli podatnik posiada zaległości podatkowe lub bieżące zobowiązanie - kwota zwrotu podatku dochodowego nie podlega wypłacie w części lub w całości.
Zawieszenie postępowania
Naczelnik urzędu skarbowego zawiesi postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowej lub zwrotu podatku dochodowego, gdy:
Ważne
Postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowej lub zwrotu podatku dochodowego zawiesza się do dnia, w którym decyzja kończąca postępowanie w sprawie zobowiązania podatkowego stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się. Pozwoli to urzędowi skarbowemu prawidłowo określić wysokość umorzonej kwoty zaległości podatkowej lub kwoty zwrotu podatku dochodowego.
Zawieszenie postępowania egzekucyjnego i karnego
skarbowego w związku ze złożeniem wniosku o umorzenie zaległości
podatkowej oraz zwrot podatku dochodowego
Jeżeli wobec podatnika toczy się postępowanie egzekucyjne albo
postępowanie karne skarbowe dotyczące zobowiązania podatkowego w
podatku dochodowym od osób fizycznych za rok podatkowy, którego
dotyczy wniosek - postępowanie to zawiesza się do dnia, w którym
decyzja w sprawie umorzenia zaległości podatkowej lub decyzja w
sprawie zwrotu podatku dochodowego stanie się ostateczna lub
orzeczenie sądu uprawomocni się.
We wniosku należy podać w szczególności:
Ważne
Jeżeli podatnik uzyskiwał przychody z pracy w więcej niż dwóch krajach (w danym roku podatkowym) musi złożyć kolejny wniosek.
Przychody z pracy
Przychody z pracy (uzyskane za granicą) w walucie
obcej w pierwszej kolejności należy pomniejszyć o diety w walucie
obcej, określone w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków
ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w
państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu
podróży służbowej poza granicami kraju.
Za lata 2002-2003 diety można odliczyć od wszystkich przychodów
objętych ustawą, o ile nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania
przychodów, z wyjątkiem przychodów opodatkowanych na zasadach
określonych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od
niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.
Za lata 2004-2007 diety można odliczyć wyłącznie od przychodów ze
stosunku pracy.
Wysokość diety uzależniona jest od docelowego kraju podróży.
Przykładowe kwoty diet1
| Kraj | Waluta | Kwota diety |
|---|---|---|
| Australia | AUD | 87 |
| Austria | EUR | 45 |
| Belgia | EUR | 45 |
| Holandia | EUR | 42 |
| Wielka Brytania | GBP | 432 |
1 Wysokość wszystkich diet została określona w załączniku do:
Pomniejszone o diety z tytułu podróży służbowej przychody z pracy przelicza się na złote według kursu z dnia otrzymania bądź postawienia środków pieniężnych do dyspozycji podatnika, ogłaszanego przez bank, z usług którego korzystał podatnik, i które mają zastosowanie przy kupnie walut obcych. Jeżeli bank, z którego usług korzysta podatnik stosuje różne kursy walut obcych i nie jest możliwe zastosowanie kursu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, stosuje się kurs średni walut obcych z dnia uzyskania przychodu ogłaszany przez Narodowy Bank Polski. Jeżeli podatnik nie korzysta z usług banku, przychody przelicza się na złote według kursu średniego walut obcych z dnia uzyskania przychodów, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski.
Ważne
W przypadku przychodów z pozarolniczej działalności
gospodarczej osiągniętych w latach 2002-2006, przychody w walutach
obcych przelicza się na złote według kursów średnich z dnia
uzyskania przychodu ogłaszanych przez Narodowy Bank Polski.
Za rok 2007 przychody w walutach obcych przelicza się na złote
według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z
ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania
przychodu.
Informacje o kursach walut dostępne są na stronie internetowej Narodowego Banku Polskiego - www.nbp.gov.pl
Przykład
Podatnik w dniu 20 lutego 2007 r. uzyskał przychód z tytułu umowy zlecenia oraz przychód z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Do przeliczenia przychodów z tytułu umowy zlecenia powinien wziąć kurs waluty z dnia 20 lutego 2007 r., natomiast do przeliczenia przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powinien wziąć kurs waluty z dnia 19 lutego 2007 r.
Koszty uzyskania przychodów
Koszty uzyskania przychodów należy ustalić według
zasad określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych
obowiązujących w roku podatkowym, którego dotyczy wniosek.
Informacje na temat kosztów uzyskania przychodów, za wyjątkiem
kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej, w
poszczególnych latach dostępne są na stronie internetowej Ministerstwa Finansów.
Koszty uzyskania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej należy ustalić według ogólnych zasad określonych w art. 22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ważne
Koszty uzyskania przychodów z pozarolniczej
działalności gospodarczej poniesione w walutach obcych, w latach
2002-2006, przelicza się na złote według kursów średnich
ogłaszanych przez Narodowy Bank Polski z dnia poniesienia kosztu.
Za rok 2007 koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na
złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski
z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia
kosztu.
Przykład
Podatek zapłacony za granicą
Należy wykazać podatek zapłacony za granicą w pełnej
wysokości.
Podatek zapłacony w walutach obcych przelicza się na złote według
kursów z dnia zapłaty podatku, ogłaszanych przez bank, z którego
usług korzystał podatnik i mających zastosowanie przy kupnie walut.
Jeżeli bank, z którego usług korzysta podatnik stosuje różne kursy
walut obcych i nie jest możliwe zastosowanie kursu, o którym mowa
wyżej, stosuje się kurs średni walut obcych z dnia zapłaty podatku
ogłaszany przez Narodowy Bank Polski.
Jeżeli podatnik nie korzysta z usług banku, podatek przelicza się
na złote według kursu średniego walut obcych z dnia zapłacenia
podatku, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski.
Przykład
Podatnik pracował (umowa o pracę) w 2007 r. w Holandii. Wynagrodzenie wypłacono mu 20 lutego 2007 r. i od wypłaconego wynagrodzenia potrącono mu zaliczkę na podatek, a zatem do przeliczenia zapłaconego podatku podatnik powinien zastosować kurs EURO z dnia 20 lutego 2007 r.
Od 2008 r. podatnik ma prawo odliczyć od podatku
dochodowego od osób fizycznych kwotę stanowiącą różnicę między
podatkiem obliczonym przy zastosowaniu do przychodów z pracy
uzyskanych za granicą metody odliczenia proporcjonalnego a kwotą
podatku obliczonego przy zastosowaniu do tych przychodów metody
wyłączenia z progresją.
W przypadku przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej
uzyskanych poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zasady te
stosuje się do przychodów opodatkowanych podatkiem dochodowym od
osób fizycznych według skali podatkowej, 19% stawki podatku oraz
ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.
Pierwszy raz z ulgi w podatku dochodowym będzie można skorzystać
składając zeznanie podatkowe za rok 2008.